73. Η κατά των Δαύκων "κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση" ερμηνεία.

Όταν ο ιέριος Νίγηρος διατύπωσε μία αντίστροφη ερμηνεία του «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση» του Ευαγγελίου οι υπόλοιποι μοναχοί δεν έφεραν, αλλά ούτε και μπορούσαν να φέρουν, αντίρρηση. Ο ιέριος Νίγηρος είχε γράψει τα περισσότερα συγγράμματα της μονής των Δαύκων και γραπτά του διδάσκονταν σε νεοκάλεστους κάθε Σάββατο μετά τις επιμνημόσυνες ακολουθίες για τις ψυχές των παραστρατισμένων. Η σοφία του θεωρούταν αδιαμφισβήτητη οπότε και τα λόγια του δεν μπορούσαν να αμφισβητηθούν.

Όταν όμως  ερμηνεία του εξαπλώθηκε πολύ πέρα από τα τείχη του μοναστηριού, και διαπιστώθηκε πως είχε προκαλέσει αντιδράσεις σε θέσεις με κύρος, και παρά το γεγονός πως το Τάγμα των Δαύκων ήταν γνωστό για την αιρετική φύση του, και πάντα έχαιρε ανοχής, οι μοναχοί φρόντισαν να ανακατασκευάσουν τη σκανδαλώδη άποψη. Σώπασαν τον ιέριο δίνοντας του ένα κλειδί στην δυτική πτέρυγα* του της μονής.

Η ερμηνεία του Νίγηρου ήταν η εξής:

«Δεν είναι ο Θεός που έπλασε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Του. Είναι ο άνθρωπος που πλάθει τον Θεό κατά τη δική του εικόνα και ομοίωση. Έτσι αν ο άνθρωπος είναι κακό και ο Θεός είναι κακός. Αντίστοιχα, όταν ο άνθρωπος είναι καλός, καλός είναι και ο Θεός.»

Με αυτά τα λόγια ο ιέριος Νίγηρος μετέφερε την ευθύνη για τα βάσανα του κόσμου, την σκληρότητα και την αβοήθεια του Θεού στους πόνους και τα προβλήματα των ανθρώπων στους ίδιους και την κακία τους. Θέλησε να πει πως αν όλοι είμαστε καλοί, κατ’ εικόνα και ομοίωση μας καλός θα μοιάζει και Εκείνος.

Παρά την στάση του Τάγματος των Δαύκων εναντίον του δασκάλου, αξιοπερίεργο στέκεται ότι η ερμηνεία του ιέριου Νιγήρου συμπεριλήφθηκε εκ των υστέρων στο «Βιβλίο των Πραγματικών Αμαρτιών», την περίοδο ανασύνταξης ή αλλοίωση ή συγκάλυψης του περιεχομένου του. Εκεί αναφέρεται σαν βλασφημία στο Όνομα Του να είμαστε κακοί, καθώς Εκείνος εικονίζεται και ομοιάζει με εμάς τότε. Θεωρείται πράξη εναντίον Του, και δυνάμει ή πιθανή πραγματική αμαρτία.

  

* Όλα τα κελιά της μονής των Δαύκων δεν είχαν κλειδαριές, με εξαίρεση αυτά της δυτικής πτέρυγας που εκτός κλειδαριάς, είχαν και μάνταλο.