75. Μία μαρτυρία από το κρανίο του Μπρονσκ.

Κάποτε δύο φρικαλέα πλάσματα έπιασαν να διαφωνούν για το ποιου η θέα ήταν περισσότερο φρικτή και μπορούσε να προκαλέσει χειρότερους εφιάλτες σε έναν υγιή νου. Το ένα προέτεινε σαν επιχείρημα τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά του προσώπου του που θα ήταν όμορφα, αν το κρανίο του ήταν αντρικό ή γυναικείο, αντί των δύο όμως είχε το κρανίο ενός σκύλου. Το άλλο ανταπέδωσε την παντελή έλλειψη κρανίου, έτσι που το κεφάλι του ήταν ένα κρεμασμένο σακί από τριχωτό δέρμα που το στόλιζαν μάτια, κρεατοελιές και τρύπες που δύσκολα ξεχώριζαν αν ήταν ρουθούνια, στόματα ή στοές αυτιών.

Το ίδιο πλάσμα συνέχισε, λέγοντας πόσο αποτρόπαιο θέαμα ήταν όταν περπατούσε. Πατούσε στα τέσσερα σαν ζώο. Τα πόδια του δεν ξεχώριζαν ούτε για πόδια ούτε για χέρια, και είχαν αρθρώσεις που λύγιζαν προς όλες τις κατευθύνσεις. Παρά τα σταθερά και σίγουρα βήματα του κάθε φορά που περπάταγε έδινε την εντύπωση συνεχούς παραπατήματος, ενώ ο κορμός του ήταν έτσι δομημένος που καθώς κινούταν, πέρα από το σακουλένιο κεφάλι του, και όλα τα άλλα όργανά του κρεμόνταν προς τα κάτω στάζοντας αίμα, υγρά και ακαθαρσίες. Τότε το πρώτο – που ήταν περισσότερο καλοφτιαγμένο και πλησίαζε κοντινότερα την ανθρώπινη φυσιολογία – αντέτεινε πως τα δικά του άκρα ήταν χειρότερα. Πόδια και χέρια κατευθύνονταν ζευγαρωτά αντίθετα το ένα από το άλλο και επιπλέον δεν ήλεγχε πότε θα κουνήσει το καθένα. Αυτό και μόνο, ισχυριζόταν πως όχι μόνο το καθιστούσε σχεδόν στάσιμο και αποτελούσε βασανιστήριο για το ίδιο, αλλά οι σπαστικές κινήσεις του προξενούσαν σύγχυση σε βαθμό παράνοιας σε οποιοδήποτε λογικό που το έβλεπε να προσπαθεί να κινηθεί.

Τα δύο πλάσματα συνέχισαν να ανταγωνίζονται για την ανάδειξη του πιο φρικαλέου από τα δύο, αγνοώντας ότι ολόγυρα τους υπήρχαν εκατομμύρια άλλα ανοσιουργήματα, που η θέα του συνόλου τους ήταν αρκετή για να οδηγήσει τον καθένα στην τρέλα και εν τέλει στην αυτοκτονία. Όπως ακριβώς συνέβη στον άντρα μέσα στο κεφάλι του οποίου, είχε την ατυχία, να γεννηθεί το πλήθος των πλασμάτων αυτών, στον συγγραφέα των παραδεισένιων αφηγήσεων Εμμανουήλ Μπρονσκ.

Ωστόσο η μαρτυρία αυτή υπονοεί πως κάποιος έχει δει μέσα στο κρανίο του Μπροσνκ, και στάθηκε αρκετά λογικός για να τη μεταφέρει ώσπου θα φτάσει σε αυτή την αφήγηση. Έτσι μπορούμε απλά να υποθέτουμε πως όποιος και αν είναι αυτός πρόκειται είτε για απατεώνα, είτε για αυταπατώμενο.

74. Ο τρομερός κόκορας του Ιρ Λαμπάν.

Στην αρχή ο Θεός δημιούργησε του θεούς. Στην αρχή οι θεοί δημιούργησαν πλάσματα με τρομερό μέγεθος, όψη και δύναμη. Όταν κατέληξαν στον σημερινό κόσμο, τον κόσμο τον ανθρώπινο και των φυσικών νόμων, διαπίστωσαν πως τα υπερφυσικά πρώτα πλάσματα δεν του ταίριαζαν, και θέλησαν να τα αφαιρέσουν.

Μη μπορώντας αλλιώς, αρχικά τα έκρυψαν από τα μάτια των ανθρώπων, και ύστερα μηχάνευσαν οι άνθρωποι να τα ξεχάσουν. Σε μία από τις κυρτές κολώνες που θεμελιώνουν την κτίση άλλωστε έχουν γράψει σε γλώσσα που μόνο ο Θεός μπορεί να διαβάσει και οι θεοί μπορούν μόνο να γράψουν «Υπάρχουν μόνο όσα τα σκέφτονται, και δρουν μονάχα για όσους τα πιστεύουν.». Σε μία άλλη γράφει «Η λήθη νικάει το χρόνο.». Και σε μία τρίτη «Η μνήμη έχει πολλούς τρόπους να ξεφεύγει από την λήθη».

Ένα από αυτά τα πλάσματα είναι και ο τρομερός κόκορας του Ιρ Λαμπάν. Με δύο φορές το ύψος ενός ψηλού ανθρώπου, κιτρινοκόκκινα φτερά, κατακόκκινο λειρί, κοφτερά νύχια και σουβλερό ρύγχος. Αυτός και οι υπερφυσικές δυνάμεις του σώζονται ως σήμερα μέσα από την αγγλική φράση «first thing in the morning». Το απειλητικό ρύγχος του, τα πλουμιστά φτερά του, και το επιτακτικό κακάρισμα του υπάρχουν ακόμα, και δεσμεύουν όσους αφελώς χρησιμοποιούν τη φράση αυτή σαν πραγματική υπόσχεση.

Αυτά τουλάχιστον υποστηρίζει ο αφηγητής της παρακάτω ιστορίας, που κάποιο βράδυ πριν κοιμηθεί υποσχέθηκε να στείλει απάντηση σε έναν συσπουδαστή του το επόμενο πρωί. Η ιστορία του έχει ως εξής:

Με την αυγή ο ύπνος του χάλασε. Τα όνειρα του ζωήρεψαν και σταμάτησαν να είναι άλλο όνειρα. Ήταν ματιές πέρα από τον κόσμο. Μέσα στον ύπνο του είδε τον τρομερό κόκορα του Ιρ Λαμπάν, πρώτα να τον κράζει να ξυπνήσει και ύστερα να τον τσιμπά με αγριότητα. Η φωνή του ήταν βραχνή και οι τσιμπιές του μάτωναν τη σάρκα του πριν την ακουμπήσουν, έτσι που τσιμπούσαν πληγές και όχι σάρκες.

Ο αφηγητής καταϊδρωμένος ξύπνησε από αυτό το θέαμα, που στην αρχή νόμισε για εφιάλτη. Σηκώθηκε και πήγε στο μπάνιο να πλυθεί και να έρθει στα συγκαλά του. Άνοιξε τη βρύση, έβαλε τα χέρια του κάτω από το κρύο νερό και το χούφτιασε για να βρέξει το πρόσωπο του. Μια και δυο, και αφού νόμισε πως ξύπνησε για τα καλά, διαπίστωσε έντρομος πως ακόμα άκουγε το λάλημα του κόκορα να τον κράζει, και πως ανάμεσα στη θέα του κόσμου και το σκοτάδι της συνείδησης του έβλεπε την φρικαλέα εικόνα των φτερών και του ρύγχους του να κινούνται εναντίον.

Η αίσθηση των επιθέσεων γίνονταν εντονότερη κάθε φορά που πήγαινε να κάνει κάτι άλλο από αυτό που είχε υποσχεθεί να κάνει πρώτο το πρωί. Δεν μπορούσε να πάει μέχρι το ψυγείο να πάρει να βράσει ένα αυγό για να φάει το πρωινό του. Δεν μπορούσε να ανοίξει τα παράθυρα να δει το φως του ήλιου που ανέτειλε. Δεν μπορούσε να κάνει τίποτα χωρίς να νιώθει να τον βασανίζει ο κόκορας του Ιρ Λαμπάν και να του υπενθυμίζει με τρόπο παράξενο την υπόσχεση που είχε δώσει το προηγούμενο βράδυ. Σύντομα δεν μπορούσε να αντέξει ούτε να κάνει μία απλή κίνηση που να μην εξυπηρετούσε την εκπλήρωση της υπόσχεσης του.

Ήξερε τι έπρεπε να κάνει. Από την πρώτη στιγμή, από όταν πρωτάκουσε και πρωτοείδε τον κόκορα του Ιρ Λαμπάν, με έναν ανεξήγητο τρόπο ήξερε πως όλα είχαν να κάνουν με την υπόσχεση στον συσπουδαστή του. Η λύση φυσικά ήταν απλή, και αν δεν του φαινόταν απίστευτο αυτό που ζούσε θα συμμορφωνόταν με αυτή εξ αρχής. Για να μπορέσει να ξεκινήσει την μέρα του, άνοιξε τον υπολογιστή του και έστειλε την απάντηση στον συσπουδαστή του.

73. Η κατά των Δαύκων "κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση" ερμηνεία.

Όταν ο ιέριος Νίγηρος διατύπωσε μία αντίστροφη ερμηνεία του «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση» του Ευαγγελίου οι υπόλοιποι μοναχοί δεν έφεραν, αλλά ούτε και μπορούσαν να φέρουν, αντίρρηση. Ο ιέριος Νίγηρος είχε γράψει τα περισσότερα συγγράμματα της μονής των Δαύκων και γραπτά του διδάσκονταν σε νεοκάλεστους κάθε Σάββατο μετά τις επιμνημόσυνες ακολουθίες για τις ψυχές των παραστρατισμένων. Η σοφία του θεωρούταν αδιαμφισβήτητη οπότε και τα λόγια του δεν μπορούσαν να αμφισβητηθούν.

Όταν όμως  ερμηνεία του εξαπλώθηκε πολύ πέρα από τα τείχη του μοναστηριού, και διαπιστώθηκε πως είχε προκαλέσει αντιδράσεις σε θέσεις με κύρος, και παρά το γεγονός πως το Τάγμα των Δαύκων ήταν γνωστό για την αιρετική φύση του, και πάντα έχαιρε ανοχής, οι μοναχοί φρόντισαν να ανακατασκευάσουν τη σκανδαλώδη άποψη. Σώπασαν τον ιέριο δίνοντας του ένα κλειδί στην δυτική πτέρυγα* του της μονής.

Η ερμηνεία του Νίγηρου ήταν η εξής:

«Δεν είναι ο Θεός που έπλασε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Του. Είναι ο άνθρωπος που πλάθει τον Θεό κατά τη δική του εικόνα και ομοίωση. Έτσι αν ο άνθρωπος είναι κακό και ο Θεός είναι κακός. Αντίστοιχα, όταν ο άνθρωπος είναι καλός, καλός είναι και ο Θεός.»

Με αυτά τα λόγια ο ιέριος Νίγηρος μετέφερε την ευθύνη για τα βάσανα του κόσμου, την σκληρότητα και την αβοήθεια του Θεού στους πόνους και τα προβλήματα των ανθρώπων στους ίδιους και την κακία τους. Θέλησε να πει πως αν όλοι είμαστε καλοί, κατ’ εικόνα και ομοίωση μας καλός θα μοιάζει και Εκείνος.

Παρά την στάση του Τάγματος των Δαύκων εναντίον του δασκάλου, αξιοπερίεργο στέκεται ότι η ερμηνεία του ιέριου Νιγήρου συμπεριλήφθηκε εκ των υστέρων στο «Βιβλίο των Πραγματικών Αμαρτιών», την περίοδο ανασύνταξης ή αλλοίωση ή συγκάλυψης του περιεχομένου του. Εκεί αναφέρεται σαν βλασφημία στο Όνομα Του να είμαστε κακοί, καθώς Εκείνος εικονίζεται και ομοιάζει με εμάς τότε. Θεωρείται πράξη εναντίον Του, και δυνάμει ή πιθανή πραγματική αμαρτία.

  

* Όλα τα κελιά της μονής των Δαύκων δεν είχαν κλειδαριές, με εξαίρεση αυτά της δυτικής πτέρυγας που εκτός κλειδαριάς, είχαν και μάνταλο.